1) Thở miệng

Thở miệng thường gặp ở trẻ bị viêm mũi, dị ứng mũi, nghẹt mũi kéo dài khiến trẻ khó thở bằng mũi. Ban đêm, trẻ có thể ngủ há miệng và thở miệng thường xuyên.

Hậu quả có thể gặp:

• Hàm trên có xu hướng phát triển ra trước → dễ hô
• Cung hàm trên hẹp, nhọn, vòm miệng cao
• Dễ gặp khớp cắn sâu, cắn hở (open bite), răng cửa không cắn khít
• Dễ sâu răng hơn do khô miệng

2) Tật đẩy lưỡi

Thói quen này thường chỉ được phát hiện khi bác sĩ Răng Hàm Mặt thăm khám. Bình thường, khi cắn lại và khi nuốt, lưỡi sẽ co về phía sau. Với tật đẩy lưỡi, trẻ có xu hướng đặt lưỡi chen giữa hai hàm răng và khi nuốt lại đẩy lưỡi ra trước.

Hậu quả có thể gặp:

• Dễ gây cắn hở, răng cửa không chạm nhau
• Có thể ảnh hưởng phát âm, nói ngọng

Trường hợp trẻ có lưỡi lớn, trẻ có thể chậm nói và dễ nói ngọng do lưỡi khó thu vào khi nuốt và khi phát âm.

3) Bú ngón tay

Nhiều bé mút ngón tay (thường là ngón cái). Nếu thói quen này còn kéo dài sau 7 tuổi (giai đoạn răng cửa vĩnh viễn bắt đầu mọc), nguy cơ lệch lạc tăng rõ rệt:

Hậu quả có thể gặp:

• Răng cửa trước chìa ra, hô răng
• Cắn hở
• Răng mọc lệch, sai khớp cắn

4) Cắn môi

Trẻ hay cắn môi dưới có thể gặp hậu quả tương tự mút ngón tay: răng cửa trên nhô ra, cắn không khít, ảnh hưởng phát âm. Tin vui là thói quen này thường dễ bỏ hơn khi trẻ đi học và được nhắc nhở đúng cách.

5) Nghiến răng

Nghiến răng thường xảy ra ban đêm ở cả trẻ em và người lớn, thường liên quan đến căng thẳng, stress.

Hậu quả có thể gặp:

• Răng hai hàm bị mòn, mặt nhai nhẵn dần
• Ê buốt khi ăn đồ lạnh, chua, ngọt
• Lực nghiến rất mạnh và diễn ra vô thức; thường người ngủ cạnh mới nghe tiếng “ken két”

6) Cắn móng tay, cắn kẹp tóc (thường gặp ở bé gái)

Có thể khiến răng cửa cắn không khít, mòn dần, men răng dễ mẻ.

7) Cắn bút, cắn nút chai, dùng răng mở nắp

Những thói quen này gây hại lâu dài: làm mẻ răng, nứt răng, sang chấn khớp cắn. Nặng hơn có thể dẫn đến viêm nhiễm vùng quanh răng và xương hàm nếu không xử trí đúng.

8) Chống cằm

Thói quen chống cằm kéo dài có thể làm xương hàm dưới phát triển lệch, tăng nguy cơ bất đối xứng khuôn mặt.

9) Ôm gối ngủ, tựa đầu nghiêng một bên

Nếu trẻ thường xuyên ôm gối và nghiêng đầu về một phía khi ngủ, về lâu dài có thể góp phần làm mặt và cằm phát triển không cân xứng.

Lưu ý quan trọng

Trong các thói quen kể trên, thở miệng, đẩy lưỡi và mút ngón tay là những thói quen thường gây lệch lạc răng – hàm rõ rệt nhất ở trẻ.

Khuyến nghị: Trẻ từ 9–15 tuổi nên được khám Răng Hàm Mặt/Chỉnh nha để phát hiện sớm răng mọc lệch, sai khớp cắn và có biện pháp can thiệp kịp thời.